Experts: ‘Sociaal domein heeft flinke hervorming nodig’
Het huidige stelsel in het sociaal domein loopt steeds meer vast. Dus is een flinke hervorming nodig, zo luidde de duidelijke consensus op de expertconferentie ‘Renovatie in het sociaal domein’, georganiseerd in samenwerking met diverse overheden en drie adviesbureaus.
Aanleiding voor de conferentie was de studie ‘In de diepte is het stil’, waarin onderzoekers Roel in ’t Veld, Marleen Maat, Maarten Noordink, Martijn van Faassen en Olaf Simonse de opstapeling van problemen in het sociaal domein onder de loep nemen.
In ’t Veld, emeritus hoogleraar aan diverse universiteiten en als associate verbonden aan KWINK groep, was tevens de initiatiefnemer van de expertconferentie.
Systemisch falen
Die stond net als het onderzoek in het teken van het zoeken naar verklaringen en oplossingen voor wat In ’t Veld en de mede-onderzoekers omschrijven als “het systemisch falen” in het sociaal domein.
In ’t Veld zette uiteen hoe burgers vaak verdwalen in het complexe netwerk van goede bedoelingen, en zo worden blootgesteld aan angst en onzekerheid. “We kampen met systemisch falen omdat we nalaten voorzienbare ontwerpfouten te herstellen”, vatte hij de diagnose van de studie samen.
Onder leiding van de hoogleraar en adviseur bespraken experts en prominenten de belangrijkste oorzaken van de structurele problemen. Daarbij werd met name gewezen op een gebrek aan samenhang tussen regelingen en een te grote nadruk op rechtmatigheid.
Dat deze diagnose breder wordt gedeeld blijkt ook wel uit vijftien papers van andere experts, die in lijn zijn met de bevindingen uit het onderzoek. Onder die experts ook Michiel van den Hauten (UWV) en Roos Vermeij (Commissie Octas), die pleiten voor een grondige hervorming van het sociale zekerheidsstelsel.
Stem van de burger
In het debat over mogelijke oplossingen was veel aandacht voor het verbeteren van de samenwerking tussen politiek, beleidsmakers en uitvoeringsorganisaties. Onder meer Nathalie van Berkel (UWV) en Bart Snels (Inspectie Belastingen, Toeslagen en Douane) deelden nieuwe inzichten op dit gebied.
Wat ook naar voren kwam, is dat de stem van de burger een centrale rol moet spelen in het werken aan verbetering. Dit was ook de strekking van de bijdrage van Lot Mertens en Marianne van den Anker, die zich als stadsfluisteraar en ombudsman in Rotterdam hardmaken voor de dialoog met burgers. Ze benadrukten het belang van directe burgerbetrokkenheid bij toekomstige hervormingen in het sociaal domein.
De conferentie werd mede georganiseerd door adviesbureaus KWINK groep, Berenschot en Rebel Group, die alle drie veel werk doen in het sociaal domein.
Vanuit de overheid waren onder meer het UWV, de Inspectie belastingen toeslagen en douane en de ministeries van Financiën, BZK en OCW betrokken bij de conferentie.
