Mathilde Corsten (B&A) over de toekomst van jongerenwerk in Nederland
B&A is al jaren een vertrouwde partner binnen het jongerenwerk, zowel als adviseur als in de uitvoering voor gemeenten. Een gesprek met bestuurder Mathilde Corsten over de urgente uitdagingen waar het jongerenwerk voor staat – en vooral: de oplossingen die nodig zijn om de kwaliteit van jongerenwerk in de toekomst te verbeteren.
Hoi Mathilde, welke uitdagingen zie jij in het jongerenwerk?
“Het jongerenwerk staat om verschillende redenen onder druk: een snel veranderende leefwereld van jongeren, complexe problemen zoals mentale gezondheidsklachten, schulden en eenzaamheid, structurele financieringsproblemen, samenwerkingen tussen zorginstellingen en gemeenten die niet altijd soepel verloopt, enzovoorts.”
“Tegelijkertijd lopen jongeren al jaren tegen systeemgrenzen aan. Eén op de zeven jongeren doet nu een beroep op zorg – vijfentwintig jaar geleden was dat nog één op de zevenentwintig jongeren. Een zorgwekkend probleem.”
Wat voor oplossingen zijn er?
“De oplossing vraagt om samenwerking en gezamenlijke actie. Zonder samenwerking tussen partijen ontstaan gaten.”
“Jongerenwerkers spelen een verbindende rol in de wijk en moeten weten welke initiatieven er zijn. Veel buurten hebben informele netwerken, zoals buurtmoeders en -vaders en organisaties die moeilijk bereikbare jongeren ondersteunen. Maar als jongerenwerk tekortschiet, vullen anderen het vacuüm op. Soms op een manier die niet helpt.”
“Neem bijvoorbeeld overlast bij winkelcentra. Jongeren die daar rondhangen, zorgen voor klachten en politie-ingrijpen, waardoor het een ordediscussie wordt. Maar de kern ligt vaak dieper: jongeren hebben plekken nodig waar ze zich welkom en gehoord voelen. Dat kan van alles zijn: een plek voor muziek, kunst, ondernemerschap of gewoon om samen te komen. Die bredere visie op jongerenwerk moeten we verder ontwikkelen.”
“Concurrentie tussen organisaties speelt ook een rol, maar samenwerking is belangrijker. Sommige organisaties krijgen langdurige subsidies en kunnen duurzaam werken, terwijl anderen zich specialiseren in specifieke doelgroepen. Idealiter versterken we elkaar, zeker nu de middelen schaars zijn.”
“Daarnaast vind ik een proactieve aanpak essentieel in jongerenwerk. In plaats van afwachten tot jongeren bij hen aankloppen, moeten jongerenwerkers actief de wijk ingaan en zichtbaar zijn op plekken waar jongeren samenkomen. Ook online op social media. Dit lijkt vanzelfsprekend, maar gebeurt nog niet overal. Waar jongerenwerkers ontbreken, lopen jongeren sneller vast en ontstaat overlast. Daarom is het zo belangrijk om preventief te werken.”
“Dat kan betekenen dat je een netwerk in de wijk opbouwt, maar ook dat andere jongeren een signaalfunctie hebben. Jongeren kunnen elkaar namelijk vaak sneller herkennen en helpen dan professionals dat kunnen. Als dat goed wordt ondersteund, kan het soms veel krachtiger zijn dan begeleiding van buitenaf.”
Hoe zie jij de toekomst van jongerenwerk? Wat zijn jouw wensen voor de komende jaren?
“Ik hoop dat jongeren eerder de stap zetten om te delen waar ze in vastlopen en zo toegang krijgen tot een netwerk dat hen perspectief biedt. We hebben een heel systeem opgezet: jongerenwerkers, buurthuizen, jeugdorganisaties. Dit wordt soms te bureaucratisch ingericht waardoor er geen match is met de leefwereld van de jongere. Het zou mooi zijn als jongeren deze plekken écht eigen maken en daar communities opbouwen waarin ze zich thuis voelen.”
“De kernvraag is wat mij betreft: Hoe verbinden we jongeren en organisaties beter? Hoe zorgen we dat jongerenwerk niet óver, maar mét jongeren wordt vormgegeven? Beleid en regels worden bedacht, maar sluiten ze aan op wat jongeren daadwerkelijk nodig hebben? Worden ze gehoord of haken ze af omdat ze zich genegeerd voelen? Dit zijn cruciale vragen voor de toekomst van jongerenwerk.”
“Het gaat niet om jongeren die zich alleen onder elkaar scharen zonder perspectief, maar om samen iets opbouwen dat hen verder helpt. Ervaringsdeskundigheid speelt hierin een grote rol: veel jongerencoaches hebben zelf soortgelijke uitdagingen gekend en weten wat werkt. Die kracht moeten we beter benutten.”
“Kortom, de toekomst van jongerenwerk vraagt om sterke samenwerking en vooruitstrevende partnerschappen. We moeten de verbinding tussen jongeren, jongerenwerkers en organisaties versterken en een intensief netwerk bouwen dat jongerenwerk ondersteunt en écht aansluit bij de leefwereld van de jongeren.”
“De jeugd hééft de toekomst, maar het is aan ons om te zorgen dat álle jongeren, ongeacht hun uitdagingen, de kans krijgen hun volledige potentieel te benutten.”
