Stelsel van gezinsbijslagen vereenvoudigen: SVB brengt opties in kaart
De Sociale Verzekeringsbank (SVB) heeft behoefte aan concrete aanknopingspunten om de uitvoering van internationale dossiers op het gebied van kindregelingen te vereenvoudigen. Dit proces vergt momenteel veel aandacht, afstemming, expertise en tijd. In samenwerking met onderzoeksbureau Ecorys zijn mogelijke verbeterpunten in kaart gebracht.
De SVB is verantwoordelijk voor de uitvoering van verschillende sociale regelingen. De organisatie keert onder andere de AOW, kinderbijslag, persoonsgebonden budgetten en de ANW uit. Daarnaast informeert en ondersteunt de SVB burgers bij het aanvragen en beheren van deze regelingen.
Begin dit jaar voerde Ecorys in opdracht van de SVB een verkennend onderzoek uit, gericht op het identificeren van denkrichtingen voor een eenvoudiger uitvoerbaar stelsel van gezinsbijslagen. Dit is nodig omdat internationale dossiers – hoewel ze in volume relatief beperkt zijn (ongeveer 40.000 gerechtigden per jaar) – het grootste deel van de uitvoeringscapaciteit van de SVB in beslag nemen.
Dit komt door de aanzienlijke complexiteit van grensoverschrijdende dossiers. In dergelijke gevallen moeten de betrokken lidstaten gezamenlijk vaststellen welk land voorrang heeft en welk land een aanvullende rol speelt bij het uitkeren van gezinsbijslagen (in de Nederlandse context: kindregelingen). In de praktijk betekent dit dat nationale stelsels met elkaar moeten worden vergeleken, wat veel aandacht, afstemming, expertise en tijd vergt.
Denkrichtingen voor vereenvoudiging
De onderzoekers keken naar twee aspecten: welke elementen bijdragen aan een eenvoudiger gezinsbijslagregeling, en welke praktijkvoorbeelden uit andere landen (met name Duitsland en Denemarken) mogelijk inspiratie kunnen bieden.
Op basis van dit onderzoek formuleerden de onderzoekers van Ecorys zeven concrete aanknopingspunten. Deze variëren van relatief eenvoudige aanpassingen die de SVB zelfstandig kan doorvoeren tot suggesties voor stelselwijzigingen op nationaal of Europees niveau:
Subsidieer kinderopvang direct via de overheid
Door kinderopvangtoeslag rechtstreeks aan kinderopvangorganisaties te verstrekken, wordt deze regeling niet-exporteerbaar. Dit zou de belasting op de SVB aanzienlijk verminderen bij de behandeling van internationale dossiers.
Onderzoek samen met zusterorganisaties de knelpunten in samenwerking
Door gezamenlijk praktische knelpunten te identificeren, kan de verwerking van internationale dossiers efficiënter verlopen en wordt de kans op fouten en vertragingen verkleind.
Volg de Duitse ontwikkelingen rond bijzondere non-contributieve uitkeringen
Duitsland kwalificeert sinds 2022 de Kinderzuschlag als een bijzondere, niet-bijdragegebonden uitkering, en dus als niet-exporteerbaar. Hoewel deze regeling verschilt van de Nederlandse, is het interessant om te volgen hoe Duitsland deze kwalificatie toepast.
Onderzoek directe en tijdige toegang van de SVB tot gegevens van de Belastingdienst
Een ‘inkijkfunctie’ voor de SVB in belastinggegevens van ouders zou de nauwkeurigheid en snelheid van de rechtentoekenning verbeteren. Dit verlaagt de administratieve lasten en verbetert de dienstverlening aan burgers.
Streef naar harmonisatie van definities op EU-niveau
Gelijkgetrokken begrippen en definities binnen de EU verminderen de noodzaak tot vertaling tussen nationale stelsels, wat de administratieve last aanzienlijk kan verlagen.
Maak één organisatie verantwoordelijk voor bepaling en betaling van gezinsbijslagen
Door centralisatie kan bureaucratie worden verminderd, besluitvorming versneld en uitvoering efficiënter ingericht. Dit leidt vermoedelijk ook tot lagere uitvoeringskosten.
Versimpel het stelsel met één regeling en één inkomensdrempel
Een uniforme gezinsbijslagregeling met één inkomensgrens maakt het systeem overzichtelijker. Loskoppeling van het fiscale systeem vereenvoudigt bovendien de uitvoering.
Vervolgstappen
Met deze aanknopingspunten in de hand onderzoekt de SVB hoe zij de bevindingen kan integreren in haar beleid en toekomstige verbetertrajecten.
Daarnaast lopen op nationaal niveau al verschillende initiatieven gericht op vereenvoudiging van kindregelingen, zoals nieuwe wetgeving voor de financiering van kinderopvang en voorstellen ter vervanging van de huidige Algemene Kinderbijslagwet (AKW) en de Wet op het Kindgebonden Budget (WKB).
