Uitsluiten warmtenetten kost Nederland jaarlijks €1,2 miljard
Het negeren van warmtenetten in de Nederlandse energietransitie leidt tot 11% hogere jaarlijkse kosten, wat neerkomt op €1,2 miljard. Die conclusie trekt Ecorys in een modelanalyse in opdracht van Netbeheer Nederland. Naast onnodig hoge kosten, zorgt een eenzijdige focus op elektrische oplossingen voor een zwaardere belasting van het nu al overvolle stroomnet.
Een warmtenet – ook wel bekend als stadsverwarming – is een netwerk van kilometers aan buizen en leidingen waardoor warm water stroomt. Aangesloten huizen en bedrijven worden zo verwarmd met de restwarmte van onder meer industriebedrijven, afvalverbrandingsovens en geothermie – restwarmte die anders verloren zou gaan.
Warmtenetten worden dan ook gezien als een belangrijk onderdeel van de energietransitie. Het aansluiten van woningen op warmtenetten is in Nederland echter in een impasse beland. Door een combinatie van onder meer financiële onzekerheid voor energiebedrijven, ongunstige wet- en regelgeving en hoge aansluitkosten voor consumenten zijn veel geplande projecten afgeblazen of gestrand.
Daarmee raken de gestelde doelen steeds verder uit zicht: in 2030 moeten 500.000 bestaande woningen in Nederland zijn aangesloten op een warmtenet – momenteel staat de teller pas op zo’n 100.000.
Lees ook: Trage uitrol van warmtenetten bedreigt de energietransitie.
Gemiste kans
Het vastlopen van de warmtetransitie is een aderlating voor de energietransitie én de economie, zo kan worden opgemaakt uit de analyse van Ecorys. Wanneer niet wordt geïnvesteerd in deze collectieve infrastructuur, stijgen niet alleen de nationale kosten met €1,2 miljard. Het leidt ook tot 93% méér volledige elektrische warmtepompaansluitingen, met een fors hogere belasting van het elektriciteitsnet als direct gevolg.
Ecorys kwam tot deze conclusie op basis van een uitgebreide meta-analyse van eerdere onderzoeken en een modelberekening. Hierin zijn twee toekomstpaden voor de Nederlandse warmtetransitie naar 2030 met elkaar vergeleken.
Het eerste scenario gaat uit van een strategische inzet van warmtenetten naast andere technieken. Dit werd afgezet tegen een scenario waarin bewust níet wordt geïnvesteerd in nieuwe warmtenetten, waardoor het systeem volledig moet leunen op andere oplossingen.
Honderden euro’s voordeel per woning
Naast het voorkomen van deze macro-economische kosten, bieden efficiënt uitgerolde warmtenetten ook een direct voordeel voor individuele consumenten. Waar veel huishoudens zich nu nog terughoudend opstellen vanwege de aansluitkosten, zijn ze volgens Ecorys uiteindelijk goedkoper uit. Het maatschappelijke kostenvoordeel varieert, afhankelijk van de situatie, van €49 tot €292 per aangesloten woning per jaar.
Dit financiële potentieel wordt echter alleen gerealiseerd onder de juiste omstandigheden. Het rapport benadrukt dat warmtenetten geen ‘one-size-fits-all’ oplossing zijn. Ze zijn vooral rendabel in dichtbebouwde gebieden waar de gebouwkenmerken goed aansluiten op de beschikbare warmtebron.
Daarnaast zijn een efficiënte uitrol, de beschikbaarheid van voldoende gespecialiseerde arbeid en materialen, en een eerlijke, betaalbare organisatie voor eindgebruikers cruciaal. Zonder deze randvoorwaarden blijft het maatschappelijk voordeel buiten bereik en kan de sociale acceptatie, die ondanks de zorgen over kosten nu “overwegend positief” is, onder druk komen te staan.
Slim combineren
De conclusie van het rapport is helder: het is niet een kwestie van kiezen tussen individuele of collectieve oplossingen, maar van het slim combineren ervan. Daarin moeten warmtenetten zeker een rol spelen, reageert Netbeheer Nederland op de uitkomsten van de analyse.
“Door warmtenetten juist daar te realiseren waar ze de grootste maatschappelijke meerwaarde bieden, kunnen de totale kosten voor het energiesysteem fors worden gedrukt”, aldus de vereniging van alle elektriciteit- en gasnetbeheerders. “Warmtenetten zorgen voor een breder aanbod van energiebronnen en verlichten de druk op het elektriciteitsnet.”
